NLP powstało na początku lat 70-tych w Stanach Zjednoczonych. Twórcami programowania neurolingwistycznego był informatyk i zarazem psychoterapeuta Richard Bandler oraz profesor lingwistyki John Grinder . Zajęli się oni badaniem sposobów, jakimi posługują się wybitni terapeuci odnoszący spektakularne rezultaty:

- Milton Erickson-hipnoterapeuta;

- Fritz Pearls- twórca metody Gestalt;

- Virginia Satir- terapeutka rodzinna.

Opracowali swoje badania i stworzyli model zachowań.

Od tamtego czasu NLP stale się rozwija. Wiele z osób poznających metodę przyczyniło się do jej rozbudowania i nowych odkryć, m.in.: Gregory Bateson, Steve Adreas, Connirae Andreas, Judith DeLozier, Robert Dilts, Joseph O�Connor, John Seymour. I chociaż NLP wyrosło z praktyki terapeutycznej, jest obecnie wykorzystywane także w biznesie, edukacji, sporcie, polityce i medycynie. Taka możliwość wynika z elastycznego charakteru metody, która niezależnie od kontekstu zawsze odnosi się do człowieka.

Punktem wyjścia Neurolingwistyki jest właśnie ciekawość i fascynacja ludźmi. Jest nim studium struktury subiektywnego doznania. Jak robimy to, co robimy? Jak myślimy? Jak się uczymy? Jak wpadamy w złość? Jak ludzie wybitni w rozmaitych dziedzinach osiągają tak wiele? Żeby odpowiedzieć na te pytania, NLP poznaje sposoby naszego myślenia i czucia oraz bada, czy też “modeluje” doskonałość we wszystkich zawodach. Tego co odkryje może potem nauczać innych. Celem jest doskonałość dla wszystkich (Joseph O’Connor, Ian McDermot)

Dziś istnieją narodowe stowarzyszenia NLP w krajach na całym świecie, a metoda ta jest szeroko stosowana w biznesie, edukacji, szkoleniach, terapii oraz w sporcie wyczynowym.

W Polsce organizacją skupiającą trenerów Neurolingwistyki jest Stowarzyszenie Trenerów NLP :

NLP jest nauką o osiąganiu doskonałości i sposobach służących ludziom do zestrukturyzowania swoich doświadczeń i ujęciu ich w model. Model ten jest zestawem technik skutecznej komunikacji słownej i pozawerbalnej, osobistej zmiany człowieka, oraz kontroli stanów emocjonalnych. Jest sposobem doskonalenia własnych zdolności, podnoszenia motywacji, wpływania na siebie i innych- łączy w sobie elementy psychologii, lingwistyki i zarządzania.

NLP bada w jaki sposób ludzie się wyróżniają i jak nauczyć tych wzorów innych, aby mogli uzyskać takie same wyniki. Proces ten nazywa się modelowaniem.

Model dobrego komunikowania wymaga znajomości celu oraz otwartości na informacje zwrotne.

W procesie komunikacji nie istnieją bowiem błędy, istnieje wyłącznie informacja zwrotna. Właściwie wykorzystana zwrotna informacja poprawia jakość, jest szansą na elastyczność i różnorodność, jest istotnym elementem uczenia się i zmiany.

Neurolingwistyka jako dyscyplina praktyczna zajmuje się odkrywaniem umiejętności, wzorców, technik i strategii służących osiąganiu skuteczności w myśleniu, działaniu, podnoszeniu jakości życia, rozszerzeniu możliwości wyboru. Jest dyscypliną, której istotę określa się jako studium ludzkiej doskonałości.

Neuro- odnosi się do neurologii, naszych procesów myślowych. Dotyczy układu nerwowego, naszych zmysłów (wzroku, słuchu, dotyku, smaku i zapachu), dzięki którym poznajemy otaczającą nas rzeczywistość. Bodźce odbierane przez zmysły są przekazywane w postaci impulsów nerwowych do mózgu, w którym powstają obrazy, dźwięki, odczucia i uczucia.

Lingwistyczny- to język, sposób jego używania i to, jak on na nas oddziałuje. Jest on narzędziem pozwalającym na porozumiewanie się z innymi i ze samym sobą. Używając słów możemy porządkować własne myśli, i przekazywać je innym. Poprzez to możemy zmieniać sposób myślenia i wpływać na zachowanie.

Programowanie- nawiązuje do wzorów naszego zachowania i celów, które sobie ustalamy. Słowo zaczerpnięte jest z terminologii informatycznej. Wskazuje na to, że nasze myśli, emocje i zachowania są nawykowymi schematami, które można porównać do komputerowych programów. Takie podejście zakłada także możliwość wprowadzania zmian w wymienionych obszarach.

Dziś słowo programowanie kojarzy się z mechanistycznym i bezdusznym podejściem do człowieka lub, co gorsza, z manipulacją. Pierwotnie miało ono podkreślać fakt, że ludzie funkcjonują w oparciu o pewne schematy myślenia i działania, które można opisać podobnie jak programy komputerowe. Programy te mogą być skuteczne, lub nie. Jeśli nie, to należy je zmienić na nowe, skuteczniejsze.

Słowo programowanie można co najwyżej traktować tu jako metaforę. Ludzie nie są komputerowymi cyborgami, lecz istotami wielowymiarowymi i wielopoziomowymi (co opisuje na przykład model poziomów neuro-logicznych wg Diltsa) i nie da się ich przeprogramowywać w dowolny sposób- toteż słowo programowanie dziś powinno być rozumiane jako wolne od przymusu, niezależne od czynników zewnętrznych, świadome postępowanie.

NLP pozwali tobie zaobserwować wzorce zachowań i struktur lingwistycznych oraz wpływać na działania własne i innych osób w celu osiągania pożądanych rezultatów. Jest to, inaczej mówiąc, metoda świadomego programowania poczynań, pozwalająca tobie szybciej i skuteczniej realizować stawiane sobie cele.

Poznając NLP w praktyce możesz świadomie kształtować swój wizerunek, kierować emocjami, eliminować ograniczające nawyki, szczęśliwie budować związki z ludźmi, osiągać bez dotychczasowego wysiłku satysfakcję i spełnienie. Ta swojego rodzaju technologia umysłu przyniesie tobie efekty w bardzo krótkim czasie. Możesz szybko nauczyć się tego, co wcześniej było tylko udziałem ludzi posiadających talent, dar przekonywania, charyzmę,- o których mówiono, że to szczęściarze. Gdy poznasz wzorzec prowadzący do sukcesu to osiągnięcie go znajdzie się w zasięgu twojej ręki.

Osiągnięty tą metodą rozwój umiejętności myślenia w wyraźny sposób poprawi Twoje poczucie wartości i skuteczność w samorealizacji. Sam będziesz mógł wyzwalać własne, nieograniczone pokłady kreatywności. Nic przecież nie wskazuje na to, aby w krótkim czasie zasoby ludzkiego potencjału mogły być wyczerpane.

Każdy z nas ma inne indywidualne doświadczenia życiowe. Sprawia to, że różnimy się w odbiorze tych samych sytuacji. Każdy z nas posiada indywidualną mapę rzeczywistości i w charakterystyczny dla siebie sposób postrzega i ocenia otoczenie- teren. Wcześniejsze doświadczenia, system wartości i osobiste oczekiwania działają jak filtry, które selekcjonują docierające bodźce, np. patrzące na konia osoby: weterynarz, rolnik i malarz będą zwracali uwagę na różne elementy. Podobnie jak posiłek robi inne wrażenie na kimś sytym, inne - na głodnym. Każda z map to jednak tylko subiektywna interpretacja - nie obiektywna prawda o świecie. Rzeczywistość zewnętrzna, czyli teren jest niepoznawalna. Jest zapewne odmienna od naszych ludzkich wyobrażeń o niej. A to czy wydaje się ona bogata i pełna wrażeń bądź też uboga i przewidywalna - zależy od przyjętych filtrów: przekonań, wrażliwości zmysłów, stanu emocjonalnego.

Przyjmując ideę mapy i wynikające z niej założenia dajemy sobie i innym prawo do odmienności. Możemy starać się tę odmienność zrozumieć, a następnie lepiej porozumiewać się z ludźmi i wpływać na nich.

Każdy z nas tworzy mapę, model rzeczywistości aby nadać sens swoim doświadczeniom oraz pokierować swoimi zachowaniami. Jesteśmy twórcami własnej, subiektywnej rzeczywistości. Reagujemy na naszą subiektywną rzeczywistość. Łatwiej jest zmienić nastawienie, reakcje na rzeczywistość, niż zmienić świat.

To, co robimy i mówimy jest odbierane przez innych za pomocą ich mentalnych map świata. Na pewno i ty miąłeś okazję zauważyć taki przypadek, kiedy twój interlokutor usłyszał coś innego niż miałeś na myśli. Komunikat ma bowiem takie znaczenie, jakie zostało odebrane. Uświadomienie sobie, w jaki sposób komunikat został odebrany, daje szansę przekształcenia go tak, by następnym razem był bardziej zrozumiały dla odbiorcy.

W NLP modelowaniem nazywa się proces odkrywania myśli i czynności umożliwiających komuś zdobycie pewnej umiejętności lub wykonywanie jakiegoś zadania, uczenia się

Poznając mentalną mapę osoby, która dobrze potrafi coś wykonać - możemy powtórzyć jej osiągnięcie. Warunkiem jest poznanie i zrozumienie tego, jak to robi. To, że możemy nauczyć się jazdy na rowerze, pisania na maszynie, gry na skrzypcach - jest dla wszystkich oczywiste. Podobnie można uczyć się pewności siebie, łatwości podejmowania decyzji, umiejętności motywowania, kreatywności czy też utrzymywania dobrego nastroju. Metodologia NLP zakłada, że każde zachowanie ma określoną strukturę, która może być przedmiotem modelowania i uczenia się.

Całe nasze doświadczenie składa się z reprezentacji obrazów, dźwięków, smaków, zapachów, bodźców dotykowych oraz uczuć. Każda z nich to pewnego rodzaju potencjał. Używając je świadomie możemy zmienić swoje reakcje i zachowanie. Przypominając sobie np. dokładnie sytuację z przeszłości, w czasie której czuliśmy się bardzo dobrze- spokojni, twórczy, pewni siebie-, możemy ponownie wzbudzić w sobie ten stan. Jeśli choć raz poczuliśmy się i zadziałaliśmy kreatywnie to znaczy, że mamy w sobie taką możliwość. A nawet jeśli to się nie zdarzyło do tej pory, to zgodnie z regułą modelowania możemy się tego nauczyć od innej osoby. Możemy uruchamiać wewnętrzne zasoby albo tworzyć je po to, by osiągać cele.

Jeżeli zawsze robisz to, co zawsze robiłeś, to zawsze będziesz dostawać to, co zawsze dostawałeś. Jeżeli zaś chcesz czegoś nowego, zrób coś nowego. Zwłaszcza, że masz tak wiele możliwości wyboru.

Ludzie bardzo często działają w taki sposób, że kiedy coś robią i to nie przynosi im pożądanego efektu - postępują dalej tak samo, ale silniej, głośniej i z większym wysiłkiem. To oczywiście nie zmienia wyniku działania… Jeśli chcesz odmiennego rezultatu - spróbuj innych sposobów.
Drugą tendencją spotykaną w przypadku niepowodzenia w dążeniu do zamierzonego celu jest myślenie o całym zdarzeniu w kategoriach porażki, co często odbiera energię i budzi poczucie winy.
Cokolwiek się dzieje, ma wymiar informacyjny, który pozwala na analizę, wyciągnięcie wniosków i skorygowanie zachowania. Tę zasadę stosowało w życiu wielu wybitnych ludzi. Tomasz Edison po wielu nieudanych próbach stwierdził “Nie poniosłem porażki… odkryłem kolejny sposób nie wynalezienia żarówki”

Jeden z podstawowych modeli, który może być traktowany jako kwintesencja NLP, a dotyczy każdego celowego działania to cel, uważność i elastyczność.

CEL - .wyraźne i precyzyjne wyznaczenie celu;

UWAŻNOŚĆ - .bycie uważnym, otwartym na zewnętrzne sygnały i informacje;

ELASTYCZNOŚĆ - .elastyczność i gotowość do wprowadzania zmian w działaniu, aż do momentu osiągnięcia celu

To tak, jak z wędrówką - mając wyznaczony kierunek i miejsce, w które chcę dojść, jestem gotów ruszyć w trasę. Po drodze mogę jednak natrafić na nieprzewidziane przeszkody- rwącą rzekę, bagno, zmianę szlaku- które zmuszą mnie do szukania nowych rozwiązań jak szukanie kładki, wykorzystanie skrótu, którego nie było na mapie itp. Jeśli dalej myślę o celu - te dodatkowe utrudnienia nie zniechęcą mnie, alei znajdę sposób na ich pokonanie.

Każde zachowanie, nawet to najbardziej naganne, bezmyślne, raniące czy bolesne ma u swych korzeni pozytywny cel. Ludzie często oceniają i piętnują zachowanie, nie rozumiejąc, jaka jest jego pierwotna intencja. W korzeniach zachowania zawsze tkwi określona wartość -radość, siła, bezpieczeństwo, komfort itd.. Wartości mają zawsze wymiar pozytywny, czasem jednak ich realizacja przyjmuje negatywne formy: np. agresja - to droga do rozładowania napięcia albo metoda obrony; obojętność - może zapewniać spokój i bezpieczeństwo; kradzież - jest sposobem na uzyskanie pożądanych dóbr materialnych z jednoczesną oszczędnością czasu i wysiłku.

Zamiast wybaczać czy potępiać takie zachowanie, można oddzielić je od intencji. Jeśli wartość, intencję, oddzielimy od formy zachowania,- możemy szukać innych, lepszych i bardziej konstruktywnych sposobów na jej osiągnięcie.

Grzegorz Halkiew